Rüyada İstihza (Alay) Görmek

Alayın diğer küçümseme biçimlerinden ayrılan bir özelliği vardır: seyirci ister. Bir kişi seni yalnızken de küçük görebilir, kendi içinde de değersiz hissedebilirsin, ama alay, tanım gereği bir topluluk önünde gerçekleşir; gülünecek biri ve gülen bir kalabalık gerektirir. Bu yüzden istihza rüyaları çoğu zaman sıradan bir eleştiriden daha ağır iz bırakır: mesele artık tek bir kişinin sözü değil, o sözün başkaları önünde onaylanmış gibi hissedilmesidir. Gülünç duruma düşme korkusu, insan davranışını sessizce şekillendiren en güçlü kaygılardan biridir; bir soru sormaktan, bir fikri savunmaktan, hatta bazen yeni bir şeyi denemekten alıkoyabilir. Bu korku çoğu zaman çocukluktan taşınır: bir sınıfta, bir aile sofrasında ya da bir arkadaş grubunda bir kez gülünç duruma düşmüş olmak, yetişkinlikte bile riske girmekten kaçınmaya yol açabilir. Rüyada alaya maruz kalman, bu korkunun uyanık hayatında seni ne kadar kısıtladığına dair bir işaret olabilir; ama bu rüyanın gerçekten arkandan konuşulduğu ya da gerçekten alay edildiği anlamına geldiği söylenemez. Rüya burada bir uyarı değil, bir farkındalık daveti taşır; seni ne kadar riskten kaçındığını fark etmeye çağırır.

Rüyada seni kimin alaya aldığı önemlidir; tanıdığın biri mi, yoksa yüzsüz bir kalabalık mı? Alayın nerede geçtiği de fark yaratır: özel bir an mı, yoksa kalabalık bir sahne mi? Senin tepkin de belirleyicidir; kaçtın mı, sustun mu, yoksa karşılık mı verdin? Ve alayın konusu olan şey, uyanık hayatında gerçekten kırılgan hissettiğin bir yer mi, yoksa hiç önemsemediğin bir ayrıntı mı? Bu son soru belki de en belirleyicisidir, çünkü bir rüyada aynı sahne, hassas bir konuda çok ağır gelirken, önemsemediğin bir konuda neredeyse komik bile gelebilir. Rüyada gülen kalabalığın yüzlerini seçip seçemediğin de bir ayrıntıdır; belirsiz, yüzsüz bir kalabalık genellikle içsel bir kaygıyı, tanıdık yüzler ise daha somut bir ilişkiyi işaret eder.