Rüyada Kâfir Görmek

Rüyanda "kâfir" kelimesiyle ya da bu kelimeyle andığın bir figürle karşılaşmış olabilirsin. Bu kelime tarih boyunca insanları inançlarına göre ayıran, dönemin diline ait bir terim olarak kullanılmıştır; bu sayfa o ayrımı kendi sesiyle kurmaz. Burada hiçbir insan, hiçbir topluluk ya da hiçbir inanç, kim olduğu ya da neye inandığı üzerinden nitelenmez ya da yargılanmaz; kimsenin inancı hakkında bir hüküm verilmez ve bu sayfa hiç kimseyi inancı sebebiyle aşağılamaz.

Bu maddenin ayırt edici ekseni kelimenin kökünde saklıdır. "Kâfir" sözcüğünün kök anlamı örtmektir: bir şeyin üstünü kapatmak, onu görünmez kılmak. Bu kökü dinî bir hükme çevirmeden, sembolik düzeyde okumak mümkündür: insanın, aslında bildiği, farkında olduğu bir gerçeği kendi üstüne örtmesi, onu görmezden gelmesi. Bu, kimseye özgü bir kusur değildir; herkesin zaman zaman yaptığı, insani bir eğilimdir. Kendi hatasını, bir ilişkideki bir gerçeği, bir kararın sonucunu, hatta kendi duygusunu bilerek görmezden gelmek, bu örtme hareketine örnektir. Rüyanda bu temayla karşılaşman, dışarıdaki bir kişi ya da grup hakkında değil, senin kendi bildiğin ama üstünü örttüğün bir şeyle ilgili olabilir; bu farkındalık, kişiyi suçlamak için değil, kendine dürüst davranmaya davet etmek için okunur. Örtülen şey bazen küçük, gündelik bir gerçek; bazen de uzun süredir kendinden sakladığın, kabullenmeye vakit ayırmadığın büyük bir konu olabilir.

Klasik tabir metinlerinde bu başlık altındaki yorumlar dönemin toplumsal ve dinî diline aittir; bu dil bugünün diliyle aynı biçimde kurulmaz ve burada tekrar edilmez. Bu sözlük hiçbir insanı ya da topluluğu inancı üzerinden nitelemez, hiçbir inanç hakkında hüküm vermez ve kimseyi inancı sebebiyle aşağılamaz; okuyucu hangi inanca sahip olursa olsun ya da hiçbir inanca sahip olmasın, bu sayfa ona bir "öteki" dili kurmaz ve inanç değiştirmesi gerektiğine dair hiçbir hüküm taşımaz.

Rüyada karşılaştığın bu figür tanıdık biri miydi, yoksa hiç tanımadığın biri mi; sana bir şey mi söyledi, yoksa sessizce mi durdu; sen ona karşı bir korku mu, bir mesafe mi, yoksa bir merak mı hissettin. Örtülen şeyin ne olduğu da önemlidir: bu bir gerçek mi, bir duygu mu, yoksa bir sorumluluk mu olabilir. Rüyada bu figürden uzaklaşmak, kendi içindeki bir gerçeği örtmeye devam etme eğilimini; ona yaklaşmak ya da onunla konuşmak ise o örtüyü kaldırmaya bir adım daha yakın olduğunu düşündürebilir. Bu figürün rüyada sana zarar verip vermediği de bir ayrıntıdır; çoğu zaman bu tür figürler tehdit etmek için değil, örtülü bir gerçeği hatırlatmak için görünür. Kendine sorman gereken, bu figürün kim olduğu değil, kendi hayatında neyin üstünü örtmeyi seçtiğindir; bu soru, dışarıdaki hiçbir insana yönelmeden, tamamen kendi içine dönük kalabilir.

Soru: